Chỉnh bộ duỗi để dây thép ra thẳng — Hướng dẫn cho người mới

Dây thép rút từ cuộn luôn cong theo hình cuộn, và chỉ cần còn cong nhẹ là máy uốn cho ra sản phẩm sai góc, sai chiều dài — với máy 2D ,3D hay máy lò xo thì lỗi càng rõ vì dây phải thẳng đều theo mọi hướng. Bài viết giải đáp những khúc mắc thường gặp khi chỉnh bộ duỗi: dây cong lên/xuống hay trái/phải thì siết con lăn nào, ép bao nhiêu là vừa, và vì sao ép quá tay lại làm trượt bánh cấp và sai chiều dài. Kèm sơ đồ trực quan, cơ khí chế tạo máy DC sẽ hướng dẫn từng bước dễ theo cho người mới vận hành.

Cẩm nang từng bước cho người mới: hiểu bộ duỗi hoạt động ra sao, và khi dây ra còn cong thì siết đúng con lăn nào để sửa.

Đối tượng: Người mới vận hành · Áp dụng: Máy lò xo & uốn CNC · Đọc: ~7 phút

NGUYÊN LÝ

Bộ duỗi làm dây thẳng bằng cách nào

Dây rút ra từ cuộn luôn cong theo hình cuộn (gọi là cast). Bộ duỗi cho dây đi qua một dãy con lăn xếp xen kẽ trên–dưới. Mỗi con lăn ép dây bẻ ngược lại chiều cong; con lăn đầu ép mạnh nhất, các con sau ép nhẹ dần, cho tới khi dây ra thẳng.

Ghi nhớ: con lăn đầu ép mạnh, các con sau ép nhẹ dần. Ép quá tay làm dây bị "chai" và cong ngược lại.

CẤU TẠO

Hai dãy con lăn vuông góc

Dây từ cuộn bị cong theo cả hai phương, nên bộ duỗi tốt có hai dãy con lăn đặt vuông góc nhau:

Dãy đứng gồm các con lăn ép theo phương thẳng đứng (từ trên xuống và dưới lên) — dùng để sửa dây cong lên hoặc xuống.

Dãy ngang gồm các con lăn ép theo phương ngang (từ trái và từ phải) — dùng để sửa dây cong sang trái hoặc phải.

Trong mỗi dãy, các con lăn ở giữa là con điều chỉnh chính: siết vào thì ép nhiều hơn, nới ra thì ép ít lại.

QUAN TRỌNG NHẤT

Cong hướng nào thì siết con lăn nào

Nguyên tắc luôn đúng là bẻ ngược: dây ra còn vểnh về hướng nào thì siết con lăn ép từ phía ngược lại — tức ép vào mặt lồi của dây để uốn nó về thẳng — trong đúng dãy phụ trách hướng đó. Vì vậy dây vểnh lên thì siết con dưới, võng xuống thì siết con trên.

Nhìn đầu dây tự do sau khi ra khỏi bộ duỗi để xác định nó vểnh về hướng nào, rồi tra ô cùng hướng.

Dãy đứng — sửa cong lên/xuống

Nhìn bộ duỗi từ bên hông. Con lăn ép từ trên đè dây xuống, con lăn ép từ dưới đẩy dây lên. Dây vểnh lên thì siết con phía dưới; võng xuống thì siết con phía trên.

Ô xanh là con ép từ trên (sửa võng xuống), ô cam là con ép từ dưới (sửa vểnh lên).

Dãy ngang — sửa cong trái/phải

Nhìn bộ duỗi từ trên xuống. Cùng cách so le đó nhưng xoay 90°: con lăn ép từ phải và từ trái. Dây vểnh sang trái thì siết con bên phải; vểnh sang phải thì siết con bên trái.

Ô tím là con ép từ phải, ô cam là con ép từ trái.

Mẹo cho người mới: chỉnh một con, một chút rồi kéo thử lại. Nếu sửa quá tay làm dây cong ngược sang phía kia, nới lại đúng con đó một ít. Đừng vặn nhiều con cùng lúc — sẽ không biết con nào tạo ra thay đổi.

QUY TRÌNH

Năm bước chỉnh dây từ đầu

Bước 1.Đặt bộ duỗi đúng hướng cong của dây.

Thả lỏng một đoạn để thấy chiều cong tự nhiên của dây. Đặt bộ duỗi sao cho mặt phẳng bẻ của con lăn nằm đúng trong mặt phẳng cong đó. Cố định bộ duỗi chắc vào bàn máy — nếu nó lắc khi kéo, dây sẽ ra cong ngẫu nhiên.

Bước 2.Nới lỏng hết rồi luồn dây.

Đưa tất cả con lăn điều chỉnh về vị trí không ép, luồn dây qua hết rãnh của cả hai dãy rồi đóng kẹp. Luôn giữ một lực căng nhẹ phía trước để dây không nhảy khỏi rãnh.

Bước 3.Ép tăng dần, con đầu nhiều nhất.

Siết con lăn đầu tiên vào nhiều nhất, các con sau ít dần. Mỗi lần chỉ vặn 1/4–1/2 vòng ren rồi kéo thử một đoạn xem kết quả mới chỉnh tiếp. Không siết mạnh một phát.

Bước 4.Kiểm tra độ thẳng và sửa đúng dãy.

Kéo ra ~1 m, đặt lên mặt phẳng: vênh dưới ~1 mm/1 m là đạt. Còn cong hướng nào thì tra bảng ở dưới để siết đúng con. Nên chỉnh dãy ngang cho thẳng trước, rồi tới dãy đứng. Có thể xoay đoạn dây quanh trục: nếu lăn phẳng, không vồng lên là đã thẳng đều.

Bước 5.Cân bằng với lực cấp dây.

Ép càng nhiều thì kéo dây càng nặng, dễ trượt ở bánh cấp và làm sai chiều dài. Chỉ ép vừa đủ thẳng, không hơn. Ghi lại vị trí từng con lăn cho mỗi cỡ dây để lần sau lắp lại nhanh.

TRA NHANH

Bảng chỉnh theo hướng cong

Dây ra bị	Dãy chỉnh	Siết con lăn
Cong vểnh lên ↑	Dãy đứng	Con lăn ép từ dưới
Cong võng xuống ↓	Dãy đứng	Con lăn ép từ trên
Cong sang trái ←	Dãy ngang	Con lăn bên phải
Cong sang phải →	Dãy ngang	Con lăn bên trái
Xoắn / vặn thừng	Đặt lại hướng bộ duỗi theo mặt phẳng cong (Bước 1), rồi chỉnh lại từng dãy

TRÁNH MẮC

Bốn lỗi thường gặp

Ép quá tay. Dây bị "chai", đàn hồi thất thường, hằn bề mặt và làm bánh cấp nặng, trượt. Chỉ ép vừa đủ thẳng.
Đặt sai mặt phẳng cong. Con lăn không bẻ đúng chiều cong nên duỗi mãi không hết, dây còn cong hoặc xoắn.
Bộ duỗi không cố định chắc. Rung khi kéo khiến dây ra cong ngẫu nhiên, không lặp lại được.
Quên lực căng đầu vào. Không có sức căng phía trước, dây dễ nhảy khỏi rãnh con lăn.